Τι είναι η Θεωρία του Νου και πως λειτουργεί στα άτομα με Αυτισμό

30 Μαΐου 2016 / Δήμητρα Αναστασιάδου

Τι είναι η θεωρία του Νου;

Η θεωρία του Νου είναι η ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης συναισθημάτων, σκέψεων ή προθέσεων των άλλων ατόμων και κατ επέκταση ερμήνευση της συμπεριφοράς. Ο όρος είναι πιο οικείος σε εμάς και ως ενσυναίσθηση.

Πώς επηρεάζει τα παιδιά με αυτισμό;

Το παιδί με αυτισμό αδυνατεί να αναγνωρίσει ή να κατανοήσει τα σήματα που δείχνουν τις σκέψεις και τις προθέσεις των άλλων ανθρώπων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να φαίνονται περίεργοι στο κοινωνικό σύνολο, διότι μπορεί να μην εκδηλώσουν μία συμπεριφορά σε ένα στενάχωρο γεγονός και απλά να παρακολουθούν απαθείς ή να ξεσπούν σε γέλια όταν κάποιος τους μιλά σοβαρά ή λέει κάτι σημαντικό. Όλες αυτές οι συμπεριφορές οφείλονται στην έκπτωση των ικανοτήτων στη Θεωρία του Νου.Είναι μεγάλο λάθος η γνώμη που επικρατούσε παλιότερα οτι τα άτομα με αυτισμό δεν ενδιαφέρονται για τα συναισθήματα των άλλων ή οτι δεν εκδηλώνουν συναισθήματα.

Σε ποιους τομείς γίνεται εμφανής η δυσκολία τους στη Θεωρία Του Νου;

Αρχικά η δυσκολία στη Θεωρία του Νου γίνεται εμφανής όταν το άτομο με αυτισμό πρέπει να αντιληφθεί τα κοινωνικοσυναισθηματικά μηνύματα που εκπέμπει ο ομιλητής με τα μάτια του. Ως γνωστόν τα παιδιά με ΔΑΔ δεν έχουν καλή βλεμματική επαφή με αποτέλεσμα να μην παρατηρούν τις αλλαγές έκφρασης στο πρόσωπο. Με τα μάτια δείχνουμε απορία, θυμό, χαρά, συγκίνηση, λύπη και όλα αυτά περνούν απαρατήρητα από τα άτομα με αυτισμό. Ακόμη και να έχουν βλεμματική επαφή την ώρα που τους μιλά κάποιος, δεν θα μπορέσουν να ερμηνεύσουν εύκολα το βλέμμα και τα μηνύματα που στέλνει. Θα πρέπει να προστεθεί ότι και ο τόνος και η προσωδία της φωνής υποδηλώνει πρόθεση και συναίσθημα, ωστόσο είναι ένα ακόμη στοιχείο που δυσκολεύονται να κατανοήσουν. Τέλος η έλλειψη σεβασμού ή η αγένεια που συνήθως εκδηλώνουν τα παιδιά με σύνδρομο Ασπεργκερ οφείλεται στο οτι δεν μπορούν να διακρίνουν την ενόχληση του άλλου και τις προειδοποιητικές ενδείξεις με αποτέλεσμα να χαρακτηρίζονται αρνητικά είτε απο τους συμμαθητες τους είτε απο ενήλικες που δεν γνωρίζουν για την καθυστέρηση των δεξιοτήτων στη Θεωρία του Νου.

Πως μπορούμε να εκπαιδεύσουμε τα άτομα με αυτισμό στη Θεωρία του Νου;

Τα παιδιά με ΔΑΔ και ιδιαίτερα με Άσπεργκερ θα πρέπει να εκπαιδεύονται σε δεξιότητες της Θεωρίας του Νου.Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω κοινωνικών ιστοριών, διότι μέσα από μία κοινωνική ιστορία μπορείς να περιγράψεις τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις ή τα συναισθήματα των ανθρώπων σε συγκεκριμένες συνθήκες και καταστάσεις. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν λέξεις όπως ξέρω, μαντεύω κ.α που θα βοηθήσουν το παιδί να κατανοήσει ότι και τα άλλα άτομα σκέφτονται, νιώθουν και κρίνουν. Επίσης ένας ακόμη τρόπος εξίσου βοηθητικός είναι τα συννεφάκια που χρησιμοποιούνται στις συζητήσεις κόμιξ. Μέσα στα συννεφάκια αυτά μπορούν να γραφτούν σκέψεις και συναισθήματα για μια συγκεκριμένη κοινωνική κατάσταση. Μία άλλη οπτική που μπορεί να δοθεί σχετικά με τα συννεφάκια της σκέψης είναι οτι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εκφράσουν τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολία στο λόγο, τα συναισθήματα τους είτε γράφοντας είτε ζωγραφίζοντας.